Wandelen rondom huis #3: Duurzaamheidsvallei

Wandelen verder van huis zit er voor mij voorlopig niet in, omdat “funreizen” met het openbaar vervoer wordt afgeraden en ik geen auto heb. Gelukkig valt er in de omgeving waar ik woon ook veel te wandelen, dus de komende tijd ga ik het hebben over routes in de omgeving van mijn woning in Oisterwijk. De regel is dat het startpunt van de wandeling te bereiken moet zijn per fiets of te voet.

Duurzaamheidsvallei

Waar: Heukelom (tussen Oisterwijk en Tilburg)

Start- eindpunt: Dumoulinbrug over de Voorste Stroom (Westend, Oisterwijk)

Afstand: 14 kilometer

Voorste Stroom

Het gebied

Ik noem de Oisterwijke Bossen en Vennen vaak mijn achtertuin, maar er is een gebied wat nog dichterbij is en dat is de Duurzaamheidsvallei. Het startpunt van de wandelingen door dit gebied – de Dumoulinbrug – ligt maar een paar honderd meter van mijn huis af. Deze wandeling kan ik dus echt te voet vanaf mijn voordeur doen. Overigens zijn er verschillende routes mogelijk door het gebied, dus als ik minder tijd heb loop ik vaak een kortere ronde. Maar de officiële route is 14 kilometer en die ga ik hier onder beschrijven.

De Duurzaamheidsvallei is volgens mij niet de echte naam van dit gebied, maar de naam die de Stichting Duurzaamheidsvallei aan het gebied heeft gegeven. Het gaat om (voormalig) agrarisch gebied tussen Oisterwijk en Tilburg in, het boerenbuitengebied van het buurtschap Heukelom. Een deel deze grond is nog steeds in gebruik als landbouwgrond of weiland, maar de rest van de percelen zijn aangekocht door de overheden ten behoeve van natuurontwikkeling. Het gebied is dus nog in ontwikkeling naar natuurgebied en de stichting hoopt alle neuzen van de overheden, natuurbeheerders en grondeigenaren dezelfde kant op te krijgen.

Dwars door het gebied loopt een riviertje, de Voorste Stroom (ook wel de Leij genoemd). Dit riviertje kronkelt vanaf het Wilhelminakanaal in Tilburg door de Duurzaamheidsvallei en daarna dwars door heel Oisterwijk tot de samenkomst met de Esschestroom. Vroeger zat het clubhuis van de Kanovereniging gevestigd aan de Voorste Stroom, dus ik heb er heel wat keren overheen gevaren met mijn kano.

Wandelroute Duurzaamheidsvallei

Tegenwoordig lopen er dus diverse wandelroutes door de Duurzaamheidsvallei en kun je helemaal naar Tilburg wandelen. Een aantal jaar geleden kon dit – als ik het mij goed herinner – nog niet. De rondwandeling door de Duurzaamheidsvallei loopt van de plaats in Oisterwijk waar ooit Kasteel Durendael stond, tot aan de contouren van het voormalig landhuis Moerenburg in Tilburg en weer terug.

Wij startten de wandeling bij de Dumoulinbrug, een brug voor fietsers en voetgangers die sinds 2013 over de Voorste Stroom ligt, in het verlengde van de Willem de Zwijgerlaan. In 2014 werd de brug vernoemd naar de net overleden pastoor Dumoulin. Nieuw voor mij – en dat nog wel als fan van de kunstenaar – is dat de brug oorspronkelijk de Escherbrug heette, omdat de architect het ontwerp van de brug heeft gebaseerd op de bolperspectieven van Escher.

Kom je met de auto, dan kun je die het beste parkeren op het parkeerterrein van sportpark Den Donk, bereikbaar vanaf de Moergestelseweg.

Vanaf de Dumoulinbrug volg je het rode fietspad met de Voorste Stroom aan je rechterzijde. Links lag ooit Kasteel Durendael.

Uitzicht Duurzaamheidsvallei

Kasteel Durendael

Over Kasteel Durendael is niet zoveel bekend, er is geen enkele afbeelding van bekend. Het kasteel komt voor het eerst voor in een beschrijving uit 1477, waarin staat dat Berthout Back, heer van Asten, het verhuurde aan zijn zoon, Jan Back van Asten.

Daarna is er een beschrijving uit 1777 waarin staat dat het om een terrein van 98 bij 56 meter ging, gelegen langs de Voorste Stroom, ongeveer ter hoogte van de locatie waar nu sportpark Den Donk ligt. Volgens de beschrijving waren op het terrein een kasteel, stallen, een koetshuis, een washuis en een hoeve aanwezig.

Waarschijnlijk is het kasteel in de loop van de negentiende eeuw gesloopt. Vervolgens noemt de wandelende dominee Jacobus Craandijk de plaats in het eerste deel van zijn reeks Wandelingen uit 1875. Volgens de dominee waren de gebouwen toen al gesloopt, maar waren de oprijlanen en de grachten nog wel zichtbaar in het landschap.

In 1969 zijn er funderingen van het kasteel gevonden, bij het verleggen van de loop van de Voorste Stroom en er is vastgesteld dat die zo’n zeven eeuwen oud moesten zijn. Of er toen verder nog opgravingen zijn geweest is mij niet bekend.

De plaatselijke middelbare school (ik heb er ook op gezeten) werd vernoemd naar het kasteel: 2College Durendael. Ook heeft Oisterwijk een Durendaaldreef.

De paden op, de lanen in

Landschapselementen

Lopend over het rode fietspad passeer je de stuw in de Voorste Stroom. In de verte zie je de volgende brug over de Voorste Stroom. Vlak voor deze brug ga je linksaf een paadje in en vanaf hier volg je de paaltjes met de groen koppen. Nu ben je in de Duurzaamheidsvallei. Het grondgebied is deels van Natuurmonumenten en deels van Brabants Landschap. Ook zijn er dus nog stukken grond van agrariërs. Het landschap hier is een mengeling van landbouwgrond, weiland, bomenrijen, houtwallen en poelen voor amfibieën.

Vroeger was dit woest en onontgonnen gebied en daar is de benaming de Helleputten nog aan te danken.

Je volgt dit pad tot aan de Laag Heukelomseweg en die steek je over naar het wandelpad dat het Heukelommetje wordt genoemd: een wandelrondje van twee kilometer, dat onderdeel is van de langere route. Aan de Laag Heukelomseweg ligt café Mie Pieters – ook tijdens de corona-crisis kun je hier ijsjes en drankjes afhalen.

Op het Heukelommetje ga je over de Voorste Stroom heen via een houten hangbrug. Daarna gaat de route verder in de richting van Landschapspark Moerenburg.

Puddlegram bij visvijver de Lange Jan

Landschapspark Moerenburg

Op landgoed Moerenburg verrees rond 1310 een van de eerste stenen woningen van Tilburg. “Moer” betekende veengrond of moeras en een “borch” was een versterkte (stenen) woning. In 1384 werd huize Moerenburg verkocht aan de abdij van Tongerlo en was het eeuwenlang het woonhuis voor de pastoors van de parochie Tilburg. In 1648 werd het huis verkocht aan de familie Saint Amant, die het huis verfraaiden en een Franse tuin aanlegden. In 1750 werd het huis echter afgebroken en niet meer opgebouwd.

Sinds 2012 zijn de contouren van het voormalige huis in het landschap zichtbaar gemaakt door middel van een constructie van staal. Ook zijn er informatieborden en tegels met daarop de inventarisatie van het huis. Er bestaat een schilderij van het voormalige huis Moerenburg en daarop is te zien dat er twee stenen leeuwen bij de ingang stonden. Daarom staan er nu ook stenen leeuwen bij de “ingang” van de contouren.

Contouren van Huize Moerenburg

Natuurleerpad Moerenburg

Als je meer wil leren over het gebied, is het een aanrader om de route uit te breiden met het drie kilometer lange natuurleerpad Moerenburg. Je komt dan o.a. langs visvijver de Lange Jan. Wij deden dit ook, omdat er een gelijknamige geocachingroute over dit pad loopt, cachecode GC8BNRK. Je komt dan ook langs de Korvelse Waterloop, een voormalige blauwsloot, die werden aangelegd voor de afvoer van afvalwater van de Tilburgse textielfabrieken. Dit ongezuiverde afvalwater stonk enorm en werd geloosd op de Voorste Stroom, die toen nog de Leij werd genoemd. Het leidde tot ruzies met de gemeente Oisterwijk, die een rechtszaak hierover wonnen, waardoor de gemeente Tilburg vanaf 1915 een schadevergoeding moest gaan betalen.

Pas in 1937 werd er een waterzuivering aangelegd op deze locatie; het was de eerste biologische waterzuivering van Nederland. Het afvalwater werd hier gezuiverd met helofytenfilters. De waterzuivering werd in 2005 gesloten, omdat de nieuwe waterzuivering in Tilburg Noord toen klaar was. Maar de voormalige pompstations en de bakken zijn nog steeds zichtbaar, omdat ze een rijksmonument zijn en er nog geen herbestemming is gevonden. Het terrein wordt nog wel gebruikt als overstort bij overtollig regenwater.

De Leij (Voorste Stroom)

Roze route

Via de paaltjes met roze koppen gaat de route weer terug naar Oisterwijk. Je loopt terug via de andere kant, dus grotendeels over andere paden dan op de heenweg. In het landschap kun je nog bolakkers waarnemen: iets hoger gelegen, bolvormige akkers, ontstaan doordat ze door jaarlijkse bemesting steeds iets hoger kwamen te liggen.

Uiteindelijk kom je weer op het rode fietspad uit, ter hoogte van de fietsbrug. Via het rode fietspad kun je dan terug lopen naar de Dumoulinbrug en de parkeerplaats bij sportpark Den Donk.

Lammetjes

Aanrader?

Ja, ik vind van wel. De natuurwaarde van het gebied is misschien nog niet zo heel hoog, maar ik ben heel benieuwd hoe het zich over 5, 10, 15 of 20 jaar ontwikkeld heeft. Omdat ik zo dichtbij woon, kan ik dat goed volgen. Qua cultuurhistorie kom je niets tekort, hoewel er van Kasteel Durendael vrijwel niets te zien is. Bij Landschapspark Moerenburg is dan juist weer heel veel te zien.

Verder vind ik het ook leuk dat je verschillende routes kan lopen; er sluiten veel paden aan op de route, bijvoorbeeld een pad richting het Galgenven en de Pierenberg (Ter Braakloop) of je wandelt naar het trappistenklooster Koningshoeven voor een hapje en een drankje op hun terras (check wel even of ze alweer open zijn na de coronasluiting!). En je kunt dus ook een halve of een driekwart ronde lopen, omdat je op verschillende plekken kan inkorten.

Een minpuntje is de bewegwijzering, de paaltjes met groene en roze koppen zijn schaars en op een bepaald moment is er een kruising van snelwegen en afritten en er ligt verderop ook nog een kanaal, dus het is voor wandelaars echt even zoeken hoe je hier allemaal langs kan komen. Ik moest er de gps zelfs bij pakken en dan kom ik nog uit de buurt.

Doorkijkje visvijver de Lange Jan

Caches op de route

Voor de geocachers liggen er trouwens nog een aantal caches op de route: Op weg naar ridder Florius (GC82596), Duurzaamheidsvallei 1 (GC824CF), Intents (GC824A3), Duurzaamheidsvallei 2 (GC824D1), De boom der Voorzieningen (GC825A7), Ridder Florius (GC7BTHY) en het eerder genoemde Natuurleerpad Moerenburg (GC8BNRK). Ook leuk is de multi De Schat van de Hoge Dries (GC51X0W), maar die kost wel meer tijd.

Kersenbloesem in mijn straat (helaas alweer uitgebloeid)

Dit bericht werd geplaatst in #geocaching, Wandelen en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s